Erfelijke amyloïdose

Familiale amyloïdotische polyneuropathie (FAP) –  TTR-FAP

Erfelijke amyloïdose komt meestal vaker voor in families, maar kan ook sporadisch voorkomen. De ziekte wordt veroorzaakt door een fout in het DNA van een gen dat zorgt voor een afwijkend eiwit. Zo’n mutatie komt het meest voor bij een eiwit dat in de lever gemaakt wordt: transthyretine (TTR). Dit eiwit helpt thyroxine (een schildklierhormoon) en retinol (vitamine A) door ons lichaam te vervoeren. Er zijn meer dan honderd mutaties van TTR bekend die ervoor zorgen dat het eiwit onstabiel wordt en zich verkeerd vouwt tot amyloïd. Als een persoon het gen bezit voor erfelijke amyloïdose, bestaat er een kans van vijftig procent dat hij of zij dit gen doorgeeft aan nakomelingen. Erfelijke amyloïdose is zeer zeldzaam; we weten dat de ziekte in Nederland bij 20 tot 25 families voorkomt.

Symptomen

Diverse organen worden aangetast, vooral het zenuwstelsel en hart. Uw klachten ontstaan meestal op latere leeftijd (tussen middelbare en oudere leeftijd), maar soms ook eerder.

Overzicht (mogelijke) symptomen

  • neuropathie (beschadiging van het zenuwstelsel)
  • hartspieraandoening
  • nierproblemen
  • glasvochttroebelingen (vlekken en flitsen zien)
  • verdikte hersenvliezen
  • carpaal tunnelsyndroom (inklemming van zenuwen in de pols)

Verschillende mutaties

De meest bekende mutatie is Val-30-Met. Deze veroorzaakt vooral schade aan uw zenuwen en geleidingsstoornissen van uw hart. Een andere veel voorkomende mutatie van het TTR-eiwit zorgt voor verdikking van uw hartspier. Maar bij de meeste mutaties wordt een combinatie van hart- en zenuwproblemen gevonden, waarbij bij sommige mutaties vooral de hartproblemen op de voorgrond staan en bij andere de zenuwproblemen.

Ook bij andere eiwitten kunnen genmutaties leiden tot amyloïdose. Een aantal voorbeelden: AFib (van fibrinogen α-keten), AApoAI (van apolipoproteïne AI), Alys (van lysozym) en Agel (van gelsoline). Deze vormen zijn zeer zeldzaam.

Behandeling

Erfelijke ATTR amyloïdose tast vooral uw hart en zenuwstelsel ernstig aan. Zonder behandeling is de overlevingsduur vanaf het begin van de ziekte 5 tot 15 jaar. De ziekte kan behandeld worden met medicijnen die de vorming van eiwitophopingen tegengaan. Ook een levertransplantatie levert goed resultaat. Daarnaast wordt er gewerkt aan een geneesmiddel dat werkt volgens de techniek ‘genuitschakeling’. Het zou de productie van afwijkend eiwit in een vroeg stadium tegen kunnen gaan.

  • Diflunisal en Tafamidis
    Diflunisal en Tafamidis zijn medicijnen die voorkomen dat de mutant TTR zich verkeerd vouwt tot amyloïd. Het zijn kleine moleculen die zich binden aan het eiwit en de structuur ervan stabiliseren, waardoor het zich minder gauw ophoopt. Tafamidis is inmiddels in België geregistreerd en wordt vergoed, maar slechts voor patiënten in het beginstadium van polyneuropathie (zenuwproblemen).
  • Levertransplantatie
    Het transplanteren van uw lever kan ervoor zorgen dat u normaal transthyretine-eiwit gaat aanmaken in plaats van de mutant TTR. Een nieuwe lever verlengt uw levensverwachting naar zo’n 20 jaar. Maar: de wachtlijsten voor orgaandonatie zijn lang en daarom is transplantatie eigenlijk alleen een optie voor patiënten die zich in de beginfase van de ziekte bevinden en die niet of onvoldoende reageren op Tafamidis of Diflunisal.

Onderzoek naar nieuw medicijn

Men doet volop onderzoek naar medicijnen die als doel hebben om het gen met de DNA-fout als het ware ‘uit te schakelen’. Deze medicijnen maken gebruik van het natuurlijke proces van ons lichaam om genexpressie (de manier waarop de eiwitcode op het DNA van een gen via RNA (een boodschapper) naar het betreffende eiwit vertaald wordt) te regelen. Het geneesmiddel moet de aanmaak van abnormaal TTR op deze manier in de kiem smoren. Dit soort middelen zou een revolutie in de behandeling van erfelijke amyloïdose kunnen betekenen, maar moet eerst nog uitgebreid getest worden.

Bron: Amyloidose.nl

Mensen met TTR-FAP kunnen terecht bij Amyloïdose Nederland

2016herkenamyloidose.nl_ Erfelijke amyloïdose

video TTR-FAP

©2016 herkenamyloidose.nl, Alle Rechten voorbehouden. | PP-TAF-NLD-0008